Trải nghiệm lễ hội chèo bơi Quan Lạn

Ít ai biết rằng tại một xã đảo nằm trong vùng địa phận của Hạ Long, có một lễ hội chèo bơi truyền thống vô cùng độc đáo, được gọi là lễ hội Quan Lạn. Lễ hội này không chỉ là dịp để người dân xã đảo Quan Lạn tưởng nhớ công ơn của tướng Trần Khánh Dư trong việc đánh bại quân Nguyên Mông, mà còn là dịp để họ cầu mong mưa thuận, gió hòa, mang lại may mắn cho cuộc sống của ngư dân trên đảo hàng năm.

Xem nhanh

Mỗi khi mùa hè về, các địa điểm du lịch ven biển luôn thu hút nhiều du khách. Đảo Quan Lạn ở Quảng Ninh cũng không phải ngoại lệ, nằm trong số những điểm đến hot nhất của miền Bắc. Nếu nhắc đến du lịch Quan Lạn, người ta thường nghĩ ngay đến những bãi biển trong lành, hoang sơ nhất miền Bắc, cùng với những bãi cát trắng mịn. Tuy nhiên, điều đặc biệt ở đây là những dấu ấn lịch sử sâu sắc. Trong số đó, không thể không kể đến "lễ hội chèo bơi" - một phần văn hóa và bản sắc riêng của vùng đất biển đảo này.

Lễ hội chèo bơi Quan Lạn (hay còn gọi là lễ hội Quan Lạn) diễn ra từ ngày 10 đến 20 tháng 6 âm lịch, với ngày chính là ngày 18 hàng năm. Đây là một tập tục hội làng truyền thống của người dân xã đảo Quan Lạn, kỷ niệm chiến thắng trước quân Nguyên Mông năm 1288 và cầu nguyện cho mưa thuận, gió hòa cho ngư dân hàng năm.

Lễ hội thường diễn ra tại bến Đình Quan Lạn, gần Đình Quan Lạn cổ kính, một trong những điểm đến lịch sử nổi tiếng của vùng Quan Lạn. Thường kéo dài trong khoảng 10 ngày, bắt đầu từ ngày 10 tháng 6, trong thời gian này, làng Quan Lạn sẽ "khóa" lại, không cho phép người dân rời khỏi làng. Tuy nhiên, khách từ xa vẫn có thể tham gia lễ hội này.

Lễ hội chèo bơi Quan Lạn được tổ chức tại bến Đình Quan Lạn, gần ngôi đình cổ kính - một trong những địa điểm mang đậm dấu ấn lịch sử của đất Quan Lạn. Thời gian diễn ra lễ hội kéo dài trong khoảng 10 ngày, bắt đầu từ ngày mùng 10/06 theo lịch âm. Ngày khai mạc của lễ hội cũng là ngày "khoá làng", tức là người dân trên đảo sẽ không được phép rời khỏi đảo cho đến khi lễ hội kết thúc. Mặc dù có khóa làng, nhưng du khách khi tham gia các tour du lịch Quan Lạn vẫn được hoan nghênh và có thể tham gia cùng cư dân địa phương trong lễ hội.

Mặc dù thời gian chính của lễ hội chỉ kéo dài trong 3 ngày, nhưng hàng chục ngày trước đó, cư dân đã bắt đầu chuẩn bị cho sự kiện truyền thống này. Cờ Tổ quốc và cờ ngũ sắc được treo khắp các con đường trong làng. Lễ hội chèo bơi Quan Lạn khác biệt với các vùng lân cận. Người tham gia sẽ được chia thành 2 đội và thi đấu trên các thuyền, mỗi đội sẽ lập trại riêng để tập luyện và chuẩn bị cho cuộc đua, bắt đầu từ ngày 1, 2 đội gồm Đông Nam Văn và Đoài Bắc Võ.

Các thuyền đua được chọn có trọng tải khoảng 5 đến 6 tấn, được trang trí với đầu rồng ở phần đầu của thuyền. Ngày 16 là ngày được chọn để tổ chức lễ rước bài vị của Trần Khánh Dư từ nghè về đình. Trong những ngày này, các đội tiếp tục tập luyện dưới sự chứng kiến của đông đảo người dân và du khách, tạo ra một không khí sôi động và vui vẻ.

Vào ngày 16-6 âm lịch, một buổi lễ trang trọng được tổ chức khi sắc thần được rước từ đình lên nghè, và các bậc lão trong làng tiến hành lễ cáo yết với thần, xin phép tổ chức lễ hội. Sau đó, các đoàn đại biểu sẽ lần lượt vào tế, đồng thời hai giáp tổ chức khao quân và các hoạt động giao lưu văn nghệ, biểu diễn múa rồng và múa lân, cũng như thi đua trong các trò chơi dân gian.

Ngày 18 được xem là ngày hội chính. Các quân sĩ hai bên mặc trang phục truyền thống, thực hiện lễ tế thần, nhận kiếm và xuất quân, diễu hành khắp làng. Cả hai phe đều di chuyển qua các vòng quanh làng và miếu thờ, rồi dừng lại sau khi hoàn thành 3 vòng trên đường và 3 vòng tại miếu. Vào khoảng 4 giờ chiều, sau khi hoàn thành lễ dâng hương và đọc chúc văn, cả hai phe nhận cờ lưu niệm và tiến hành đánh trống trận. Hai đội sẽ chuẩn bị cho cuộc thi bơi chèo truyền thống. Mỗi bên sẽ cử người cõng tướng từ miếu xuống thuyền rồng. Hai thuyền sẽ chuẩn bị xuất phát sau khi quay mũi đều nhau.

Sau khi thực hiện ba vòng lượn dưới sông, quân sĩ sẽ đưa thuyền vào bờ và reo hò cùng lời hịch của hai tướng. Khi tiếng trống xuất quân vang lên, cuộc thi bơi chèo chính thức bắt đầu. Màn thi này không chỉ là một cuộc thi mà còn là một sự tái hiện sinh động của không khí chiến thắng Vân Đồn năm 1288. Vì vậy, dù có thắng hay thua, tinh thần chiến thắng vẫn được coi là quan trọng hơn cả. Như Chủ tịch Lưu Văn Viên đã nói, mọi người đều là người chiến thắng vì đã làm sống lại tinh thần của tổ tiên. Cuộc thi cũng là dịp để cư dân tiếp tục hăng hái chài lưới, hy vọng vào một mùa cá bội thu tốt đẹp.

Trong vùng đất Quảng Ninh, du khách sẽ được khám phá những địa điểm tham quan đầy hấp dẫn và những cảnh đẹp tự nhiên tuyệt vời. Ngoài ra, không thể không nhắc đến những món ăn đặc sản hấp dẫn. Tuy nhiên, điều đặc biệt nổi bật ở Hạ Long là các lễ hội đặc sắc, như lễ hội Bạch Đằng, Carnaval Hạ Long và lễ hội chèo bơi Quan Lạn, mang trong mình không chỉ là những trải nghiệm văn hóa sâu sắc mà còn là những dấu ấn lịch sử đáng nhớ, mà du khách không thể bỏ qua.